સેન્દ્રિય ખાતર વિરુદ્ધ રાસાયણિક ખાતર: તમારા ખેતર માટે શું શ્રેષ્ઠ છે

સેન્દ્રિય ખાતર — કમ્પોસ્ટ, છાણિયું ખાતર, વર્મીકમ્પોસ્ટ અને લીલો પડવાશ — પોષક તત્વો ધીમે ધીમે છોડે છે અને સૌથી મોટી વાત, જમીનને જ સુધારે છે. તે જમીનનું બંધારણ બનાવે છે, જમીનના જીવોને પોષણ આપે છે અને પાણી સંગ્રહવાની ક્ષમતા ઘણી વધારે છે. તે સસ્તું કે મફત હોય છે, કારણ કે તેનો મોટો ભાગ ખેતરમાં જ બનાવી શકાય છે. તેની મર્યાદા એ છે કે તેમાં પોષક તત્વો ઓછી માત્રામાં હોય છે અને ધીમે ધીમે મળે છે, એટલે તે કોઈ ઉણપ રાતોરાત પૂરી કરી શકતું નથી.

રાસાયણિક ખાતર પોષક તત્વો ઘટ્ટ અને ઝડપી અસરવાળા સ્વરૂપમાં આપે છે. જ્યારે પાકને કોઈ ચોક્કસ અવસ્થાએ પોષણની જરૂર હોય ત્યારે તે તરત અસર બતાવે છે. જમીન ચકાસણીના આધારે તમે એકદમ સાચી માત્રા પણ આપી શકો છો. તેની ખામીઓ છે — ખર્ચ, ભાવની વધઘટ, અને એ કે સેન્દ્રિય ખાતર વગર ફક્ત તેના પર જ આધાર રાખવાથી જમીન વર્ષો જતાં ધીમે ધીમે કઠણ થઈને બગડે છે.

શ્રેષ્ઠ વ્યૂહરચના બંનેને ભેગા કરવાની છે. પહેલાં સેન્દ્રિય ખાતરનો પાયો બનાવો, જેથી જમીન જીવંત રહે અને પાણી સંગ્રહે, પછી જમીન ચકાસણીના આધારે રાસાયણિક ખાતરથી પાકની ચોક્કસ જરૂરિયાત યોગ્ય સમયે પૂરી કરો. આનાથી તમને રાસાયણિકની ઝડપ અને ચોકસાઈ સાથે સેન્દ્રિયની લાંબા ગાળાની તંદુરસ્તી પણ મળે છે — અને કુલ ખર્ચ પણ ઘટે છે, કારણ કે તંદુરસ્ત જમીનને ઓછું જોઈએ છે.

જમીન ચકાસણી કરાવ્યા વગર રાસાયણિક ખાતર ન નાખો; કદાચ તમે એવા પોષક તત્વોના પૈસા આપી રહ્યા હો જે જમીનમાં પહેલેથી છે. સેન્દ્રિય ખાતરને વર્ષો સુધી અવગણશો નહીં, નહીંતર જમીન ધીમે ધીમે કઠણ થશે અને ઉપજ ઘટતી જશે. અને નાઇટ્રોજન વધારે પડતું ન નાખો, તેનાથી છોડ નબળા, વધુ પાંદડાવાળા અને રોગનો ભોગ બને છે.