ઘઉંની ખેતીની માર્ગદર્શિકા: વાવણીથી કાપણી સુધી વધુ ઉપજ માટે

સમયસર વાવણી ઘઉંની ઉપજનું સૌથી મોટું એકમાત્ર કારણ છે. મોડા વાવેલા ઘઉં દાણા ભરાવાના સમયે ગરમીમાં સપડાય છે, જેથી દાણો ચીમળાઈ જાય છે અને ઉપજ ઘટે છે. તમારા વિસ્તારની રવી વાવણીની યોગ્ય મુદતનું લક્ષ્ય રાખો. જો મજબૂરીમાં મોડી વાવણી કરવી પડે, તો ગરમી સહન કરી શકે તેવી જાતો પસંદ કરો અને પાકની વધુ કાળજીથી માવજત કરો.

તમારી જાત અને વાવણીની પદ્ધતિ પ્રમાણે ભલામણ કરેલા દરે પ્રમાણિત બિયારણ વાવો. વાવણી પહેલાં બિયારણને બીજજન્ય રોગો અને જમીનની જીવાતોથી બચાવવા બીજ માવજત કરો. સીડ ડ્રિલથી ચાસમાં વાવણી પૂંખીને વાવવા કરતાં ઘણી સારી છે — તેનાથી છોડ એકસરખા ઊગે છે, બિયારણનો કરકસરથી ઉપયોગ થાય છે, અને નીંદામણ તથા પિયત ઘણાં સહેલાં બને છે.

આખી ઘઉંની મોસમનું સૌથી અગત્યનું પિયત પહેલું છે, જે ક્રાઉન રૂટ (તાજમૂળ) ફૂટવાની અવસ્થાએ અપાય છે — વાવણી પછી આશરે ત્રણ અઠવાડિયે. આ જ સમયે છોડ એ મૂળિયાં બનાવે છે જે આખી મોસમ તેને પોષણ આપશે. આ પિયત ચૂકી જવાય તો ઉપજમાં મોટો ઘટાડો થાય છે. તે પછી પાણીની સગવડ પ્રમાણે ફૂટ આવવાની, ગાંઠ બંધાવાની, ફૂલ આવવાની અને દાણા ભરાવાની અવસ્થાએ પિયત આપો; દરેક અવસ્થા મહત્ત્વની છે, પણ ક્રાઉન રૂટ વાળું પિયત કોઈ પણ સંજોગોમાં છોડવું નહીં.

પહેલા ત્રીસથી ચાળીસ દિવસમાં નીંદણ સૌથી વધુ હરીફાઈ કરે છે. આ સમયગાળામાં ખેતર ચોખ્ખું રાખવાથી તમારી ઉપજનો મોટો હિસ્સો બચી જાય છે. નીંદણને વહેલું કાઢો કે નિયંત્રિત કરો અને દર મોસમે નીંદણ નિયંત્રણની પદ્ધતિઓ બદલતા રહો જેથી નીંદણમાં પ્રતિકારક શક્તિ ન આવે.

ઠંડું અને ભેજવાળું વાતાવરણ ગેરુ રોગોને અનુકૂળ છે, ખાસ કરીને પીળો ગેરુ, જે આખા ખેતરમાં ઝડપથી ફેલાઈ શકે છે. પાંદડાંની નિયમિત તપાસ કરતા રહો. રોગની શરૂઆતમાં જ ઓળખ થાય તો રોગ પગ જમાવે તે પહેલાં પગલાં લઈ શકાય. રોગપ્રતિકારક જાતો પસંદ કરવી એ લાંબા ગાળે સૌથી સસ્તું રક્ષણ છે.

દાણો કઠણ થાય અને ભેજ યોગ્ય હોય ત્યારે કાપણી કરો. બહુ વહેલી કાપણીથી ઉપજ અને ગુણવત્તા બંને ઘટે છે; બહુ મોડી કાપણીમાં દાણા ખરવાનું અને હવામાનથી નુકસાનનું જોખમ રહે છે. અનાજને બરાબર સૂકવીને યોગ્ય રીતે સંગ્રહ કરો જેથી તેની પૂરી કિંમત મળે.