ઘરે કમ્પોસ્ટ બનાવો: કચરાને ખેતર માટે સોનું બનાવો

સારા કમ્પોસ્ટ માટે બે પ્રકારની વસ્તુઓનું મિશ્રણ જોઈએ. "લીલી" વસ્તુઓ નાઇટ્રોજનથી ભરપૂર હોય છે — રસોડાનો શાકભાજીનો કચરો, તાજું નીંદણ, લીલાં પાન અને છાણ. "સૂકી" વસ્તુઓ કાર્બનથી ભરપૂર હોય છે — સૂકાં પાન, પરાળ, પાકના અવશેષ અને સૂકું ઘાસ. સારા ઢગલામાં લીલી કરતાં સૂકી વસ્તુઓ વધારે હોવી જોઈએ. માંસ, તેલવાળો ખોરાક અને રોગગ્રસ્ત છોડની સામગ્રી ન નાખો, તેનાથી દુર્ગંધ અને તકલીફ થાય છે.

છાંયડાવાળી જગ્યા પસંદ કરી ખાડો ખોદો કે ઢગલો બનાવો. સૂકી અને લીલી વસ્તુઓના થર વારાફરતી કરો. થોડું છાણનું દ્રાવણ ઉમેરો અને એટલું પાણી નાખો કે ઢગલો ભેજવાળો રહે — નિચોવેલા સ્પંજ જેટલો ભીનો, ક્યારેય પાણીથી લથબથ નહીં. દર બે અઠવાડિયે ઢગલાને ફેરવો જેથી હવા અંદર જાય — તેનાથી સડવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બને છે અને દુર્ગંધ આવતી નથી. લગભગ બે થી ત્રણ મહિનામાં ઢગલો ઘેરા રંગનું, ભરભરું અને સુગંધીદાર કમ્પોસ્ટ બની જાય છે.

વધુ સમૃદ્ધ અને ઝડપથી તૈયાર થતા ખાતર માટે અળસિયાંનો ઉપયોગ કરો. છાંયડાવાળા ક્યારામાં છાણ અને જૈવિક કચરા સાથે અળસિયાં આ સામગ્રીને ઝડપથી પોષક તત્વોથી ભરપૂર વર્મીકમ્પોસ્ટમાં ફેરવી નાખે છે. તે શાકભાજી અને ઘરના બગીચા માટે ખાસ સારું છે.

વાવણી પહેલાં કમ્પોસ્ટને જમીનમાં ભેળવો, અથવા ઊગતા છોડની આસપાસ નાખો. તે જમીનની બાંધણી અને પાણી સંઘરવાની ક્ષમતા સુધારે છે અને જમીનના એ જીવોને પોષણ આપે છે જે દરેક તંદુરસ્ત પાકનો પાયો છે. રાસાયણિક ખાતરથી વિપરીત, તે ઋતુ-દર-ઋતુ કામ કરતું રહે છે.